TMMOB Makina Mühendisleri Odası Kocaeli Şube Gebze İlçe Temsilciliği Yürütme Kurulu Sekreteri Murat Kılıç, ''
26 Mayıs’ta başlayacak bayram tatili ile birlikte trafik yoğunluğunun artacağı, buna bağlı olarak kara yollarındaki risklerin de yükseleceği bir sürece gireceğiz. Her bayram döneminde artan trafik hareketliliği, maalesef trafik kazalarında da ciddi yükselişlere neden olmakta, binlerce vatandaşımızın hayatını kaybetmesine ve yaralanmasına yol açmaktadır. Bu nedenle, güvenli bir bayram yolculuğu için sürücülerin araç ve sürüş güvenliğine ilişkin gerekli tüm tedbirleri alması, ilgili kurumlar tarafından denetimlerin artırılması ve trafik kurallarına azami hassasiyet gösterilmesi hayati önem taşımaktadır.
TÜİK’in 2025 Veri Portalı Karayolu Trafik Kaza İstatistikleri verilerine göre; trafik kazalarında 2025 yılında 6 bin 35 kişi hayatını kaybederken, 403 bin 937 kişi yaralanmıştır. Türkiye’de 2025 yılında, 2024 yılına göre trafikteki motorlu kara taşıtı sayısı %7,4, toplam kaza sayısı %7,3, ölümlü-yaralanmalı kaza sayısı %8,0, maddi hasarlı kaza sayısı %7,1 ve yaralı sayısı %4,9 oranında artmıştır.
Türkiye’de 2025 yılında ölümlü-yaralanmalı trafik kazasına neden olan toplam 345 bin 489 kusur incelendiğinde; kusurların %90,6’sının sürücü, %7,7’sinin yaya, %0,8’inin taşıt, %0,6’sının yolcu ve %0,3’ünün yol kaynaklı olduğu görülmüştür.
Kusurlar alt başlıklara göre incelendiğinde, “Araç hızını yol, hava ve trafiğin gerektirdiği şartlara uydurmamak” kusuru toplam 345 bin 489 kusurun 114 bin 636 adedini oluşturmuş ve en sık görülen kusur olmuştur. “Kavşak, geçit ve kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymamak” 52 bin 974 kusur ile 2025 yılında en sık görülen ikinci kusur olurken, “Arkadan çarpmak” 29 bin 735 kusur ile üçüncü sırada yer almıştır.
Veriler değerlendirildiğinde, trafik kazalarının oluşumunda insan kaynaklı kusurların etkisinin çok büyük olduğu anlaşılmaktadır.
Trafik Güvenliği ve Önleyici Tedbirler
Bayram tatili dönemlerinde artan trafik yoğunluğuyla birlikte, insan hatasından kaynaklanabilecek trafik kazalarını en az düzeye indirmek ve can güvenliğini sağlamak amacıyla sürücü, yolcu ve yayaların aşağıda belirtilen kurallara ve önlemlere titizlikle uyması büyük önem arz etmektedir:
1. Sürüş Güvenliği ve Temel Kurallar
- Emniyet Kemeri Kullanımı: Araç içerisindeki tüm sürücü ve yolcuların, yolculuk süresince emniyet kemerlerini takmaları zorunludur.
- Hız Limitleri ve Kinetik Enerji İlişkisi: Belirlenen yasal hız sınırlarına kesinlikle uyulmalı; hava, yol ve trafik durumuna göre hız ayarlanmalıdır. Teknik bir kural olarak; hızdaki artış, aracın kinetik enerjisini hızın karesi oranında (
) artırır. Otoyolda hızın 100 km/h değerinden 120 km/h değerine çıkarılması, hızı %20 artırırken kinetik enerjiyi %44 oranında yükseltir. Bu durum, olası bir çarpışma esnasında araca ve yolculara etki edecek atalet kuvvetini (darbe şiddetini) katlayarak kaza sonuçlarını ağırlaştırmaktadır. - Hatalı Sollama: Gereksiz ve hatalı sollama yapmaktan kaçınılmalı; özellikle viraj, kavşak ve tepe üstleri gibi görüş mesafesinin kısıtlı olduğu alanlarda hız düşürülerek şerit güvenliği korunmalıdır.
- Takip Mesafesi: Tatil seyahatlerinde araçların toplam kütlesi (yolcu ve bagaj yükü) arttığı için frenleme esnasında ihtiyaç duyulan durma mesafesi de uzamaktadır. Bu nedenle takip mesafesi, yüksüz ve günlük şehir içi kullanıma kıyasla daha geniş tutulmalıdır.
2. Sürücü Sağlığı ve Dinlenme Düzeni
- Yorgunluk ve Uykusuzluk: Sürücülerin yola çıkmadan önce yeteri kadar dinlenmiş olması gerekmektedir. Uzun mesafeli seyahatlerde, reflekslerin ve dikkatin azalmaması adına her 2-3 saatte bir mola verilmesi ve imkanlar dahilinde iki sürücü ile yola çıkılması tavsiye edilmektedir.
- Alkol ve İlaç Kullanımı: Alkollü şekilde kesinlikle araç kullanılmamalıdır. Ayrıca yolculuk öncesinde ve esnasında, görüşü engelleyen, uykululuk hali yaratan veya refleksleri yavaşlatan ilaçların tüketilmemesi gerekmektedir.
3. Araç Ekipmanları ve Yaya Güvenliği
- Zorunlu Donanım Kontrolü: Seyahat öncesinde araçlarda bulunması yasal olarak zorunlu olan; ilk yardım çantası, üçgen reflektör ve yangın söndürme cihazı gibi ekipmanların eksiksiz, erişilebilir ve işlevsel olduğu kontrol edilmelidir.
- Yaya Güvenliği: Trafikteki yayaların, karşıdan karşıya geçişlerde emniyetleri açısından mutlaka yaya geçitlerini, alt ve üst geçitleri kullanmaları hayati önem taşımaktadır.
4. Araç Mekaniği, Fren ve Lastik Yönetimi
- Sezonluk Lastik Seçimi ve Hava Basıncı: Mevsim şartlarına uygun olarak kış lastikleri sökülmeli ve mutlaka yaz lastiği kullanılmalıdır. Seyahat öncesinde tüm lastiklerin hava basınçları, üreticinin teknik kılavuzunda belirttiği “Yüklü Araç” değerine getirilmelidir.
- Fren Sistemi Güvenliği: Tam yüklü araçların yüksek hızlarda ve uzun yokuş aşağı inişlerde aralıksız kullanılması, fren sisteminin aşırı ısınmasına ve fren verimliliğinin kaybolmasına neden olabilir. Bu tür dik inişlerde fren mekanizmasını korumak adına kontrollü sürüş gerçekleştirilmeli ve sistemin aşırı ısınmasının önüne geçilmelidir. Ayrıca sürücünün fren pedalına yeterli ayak gücünü kararlı bir şekilde uygulayabilmesi için koltuk/oturma pozisyonunu doğru ayarlaması gerekmektedir.
- Erken Bakım ve Alıştırma Süreci: Seyahat edecek araçların periyodik ve ağır bakımları, yola çıkılmadan en az bir hafta önce yetkili veya yetkin servislerde tamamlanmalıdır.
- Bakımdan hemen sonra uzun yola çıkılmamalıdır. Meydana gelebilecek montaj hatalarının fark edilmesi ve özellikle yeni değişen fren parçalarının (balata, disk, kampana) trafiğin az olduğu alanlarda düşük hızlarda yapılacak kontrollü frenlemelerle sisteme alıştırılması sağlanmalıdır.
5. Pasif Güvenlik Önlemleri ve Yük Yönetimi
- Otobüslerde Emniyet Kemeri ve Atalet Kuvveti: Şehirlerarası yolcu otobüsleri de dahil olmak üzere, araç içerisindeki tüm yolcuların emniyet kemeri takması zorunludur. Çarpma anında meydana gelen ani yavaşlama nedeniyle yolculara, kendi vücut ağırlıklarının 20 ila 30 katına kadar çıkabilen bir atalet kuvveti etki eder. Yolcuları koltuktan fırlayarak ağır yaralanmaktan koruyan yegane unsur emniyet kemeridir.
- Yükleme Kapasitesi ve Bagaj Güvenliği: Araçta taşınacak yolcu ve yük miktarı, tescil belgesinde (ruhsat) belirtilen azami taşıma kapasitesini (istiap haddini) kesinlikle geçmemelidir. Özellikle steyşin vagon ve benzeri araçlarda, bagaj bölümündeki yüklerin ani frenleme veya çarpışma esnasında kabin içine fırlayarak yaralanmalara yol açmaması için sabitlenmesi yasal bir zorunluluktur.
6. LPG'li Araçların Teknik Denetimi ve Güvenliği
- Sızdırmazlık ve Periyodik Kontroller: LPG (Sıvılaştırılmış Petrol Gazı) yakıt sistemi kullanan araçların yola çıkmadan önce sızdırmazlık kontrolleri, periyodik gaz ayarları ve tank ömürleri mutlaka yetkili teknik servislerde kontrol ettirilmelidir.
- Kapalı Alan Güvenliği: Sürücülerin, mevzuat gereği kapalı otoparklara giriş kısıtlamalarına ve tünel gibi kapalı alanlardaki güvenlik tabelalarına titizlikle uyması gerekmektedir. Seyahat esnasında kabin içerisinde gaz kokusu hissedilmesi durumunda araç derhal güvenli bir alana çekilmeli, ana vana kapatılarak teknik yardım çağrılmalıdır.
Tüm vatandaşlarımızın ve üyelerimizin, sevdikleriyle birlikte sağlık, huzur ve güven içinde bir bayram geçirmelerini temenni ediyor; trafik kurallarına gösterilecek azami özenle sorunsuz güvenli yolculuklar diliyoruz'' dedi.
