Dijital dönüşümde küresel finans yeniden yazılıyor

İSTANBUL (İGFA) - Global Bilişim Derneği (BİDER) Başkanı Şenol Vatansever, küresel finansal sistemin 2026 yılı itibarıyla tarihsel ölçekte bir dönüşüm sürecine girdiğini belirterek, dijital finans altyapılarının artık deneysel bir alan olmaktan çıkarak sistemin merkezine yerleştiğini ifade etti. Kripto varlıklar, sabit değerli kripto varlıklar, gerçek dünya varlıklarının tokenizasyonu, merkez bankası dijital paraları (CBDC), yapay zekâ destekli finansal altyapılar ve dijital kimlik çözümlerinin finansal mimarinin temel unsurları hâline geldiğini vurguladı.

Uluslararası kurumlar ve küresel piyasa verilerinin, dijital finans dönüşümünün ödeme sistemlerinden sınır ötesi para transferlerine, sermaye piyasalarından finansal güvenliğe kadar bütüncül bir yeniden yapılanmaya dönüştüğünü gösterdiğini kaydeden Vatansever, bu sürecin finansal altyapının işleyiş mantığını yeniden tanımladığını söyledi.

Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, kripto varlıkların toplam piyasa değerinin 2025 yılı itibarıyla 3,5 trilyon doları aştığını hatırlatan Vatansever, kripto varlık faaliyetlerinin artık yalnızca bireysel yatırımcılarla sınırlı olmadığını; bankalar, ödeme kuruluşları, varlık yönetim şirketleri ve büyük ölçekli finansal kurumların bilanço ve risk yönetimi süreçlerinin de ayrılmaz bir parçası hâline geldiğini ifade etti. Bu gelişmenin, kripto varlıkların finansal sistemin çevresinden merkezine doğru ilerlediğini gösterdiğini belirtti.

Dönüşümün merkezinde sabit değerli kripto varlıkların yer aldığına dikkat çeken Vatansever, Reuters ve Bloomberg verilerine göre bu varlıkların toplam piyasa değerinin 2025 ortası itibarıyla 250 milyar doları aştığını, günlük işlem hacimlerinin ise zaman zaman 70–100 milyar dolar bandına ulaştığını aktardı. IMF hesaplamalarının, sabit değerli kripto varlıkların yıllık işlem hacminin 2024’te yaklaşık 23 trilyon dolar seviyesine çıktığını ortaya koyduğunu söyledi.

Bu büyüklüğün, küresel ödeme sistemlerinin neden yeniden yapılandırıldığını da açıkça gösterdiğini belirten Vatansever, IMF ve Avrupa Merkez Bankası (ECB) analizlerine göre küresel sınır ötesi ödeme hacminin 1 katrilyon dolara yaklaştığını ifade etti. Mevcut sistemlerin hız, maliyet ve şeffaflık açısından ciddi baskı altında olduğunu vurguladı.

Uluslararası Ödemeler Bankası’nın (BIS) analizlerine de değinen BİDER Başkanı Şenol Vatansever, sabit değerli kripto varlıkların yüzde 99’dan fazlasının ABD doları referanslı olduğunu, Finansal İstikrar Kurulu’nun (FSB) ise bu varlıkların finansal istikrara katkı sağlayabilmesi için güçlü rezerv yapıları, şeffaf raporlama ve etkin düzenleyici gözetim gerektiğine dikkat çektiğini aktardı.

Gerçek dünya varlıklarının tokenizasyonunun da dijital finans dönüşümünün kritik başlıklarından biri olduğunu ifade eden Vatansever, tahvil, fon, emtia, gayrimenkul ve karbon kredileri gibi varlıkların blokzincir altyapıları üzerinde dijitalleştirilmesinin piyasalarda erişimi genişlettiğini, likiditeyi artırdığını ve işlem maliyetlerini düşürdüğünü söyledi. Reuters projeksiyonlarına göre tokenlaştırılmış gerçek dünya varlıklarının orta vadede trilyon dolarlık bir piyasa büyüklüğüne ulaşmasının beklendiğini kaydetti.

Kamusal alanda ise merkez bankası dijital paralarının öne çıktığını belirten Vatansever, dünya genelinde 130’dan fazla ülkenin CBDC çalışmalarını sürdürdüğünü ve bu ülkelerin küresel GSYH’nin yaklaşık yüzde 98’ini temsil ettiğini söyledi. Bazı ülkelerde dijital paraların sınırlı biçimde kullanıldığını, pek çok ülkede ise pilot uygulamaların devam ettiğini aktardı.

Dijital finans dönüşümünün güvenlik boyutuna da dikkat çeken Vatansever, uluslararası raporların kripto varlıklar ve dijital ödemelerle bağlantılı dolandırıcılık vakalarında artış yaşandığını ortaya koyduğunu belirtti. Yapay zekâ destekli dolandırıcılık yöntemleri ve sentetik kimliklerin, düzenleyici uyum ve veri paylaşımını daha da kritik hâle getirdiğini vurguladı.

Yapay zekânın finansal verimlilik açısından da belirleyici bir rol oynadığını ifade eden Vatansever, McKinsey ve BIS analizlerine göre yapay zekâ destekli otomasyon çözümlerinin operasyonel maliyetlerde yüzde 30–40 oranında düşüş potansiyeli sunduğunu söyledi.

Şenol Vatansever, kripto varlıklar, sabit değerli kripto varlıklar, merkez bankası dijital paraları ve tokenizasyonun artık geçici trendler olmadığını belirterek, uluslararası verilerin dijital finans altyapısının kalıcı biçimde yeniden şekillendiğini açıkça ortaya koyduğunu ifade etti. Vatansever, 2026 ve sonrasında dijital finans dönüşümünde belirleyici unsurun hızdan ziyade güven, düzenleyici uyum ve gerçek ekonomik değer üretimi olacağını sözlerine ekledi.

Kaynak: İGFA